Xaricdə təhsil büdcəsi: xərcləri necə hesablamalı?

Qısa cavab: Xaricdə təhsil büdcəsi dörd əsas hissədən ibarətdir: təhsil haqqı, yaşayış xərci, viza və sığorta, səyahət və ilkin xərclər. Dəqiq rəqəmi universitetin rəsmi saytından və ölkənin immiqrasiya xidmətindən yoxlayın, çünki hər il dəyişir. Planlaşdırma zamanı gözlənilməz xərclər üçün ən azı 10–15% ehtiyat saxlamaq məsləhətdir.

1. Təhsil haqqı

Ölkədən, universitetdən və proqramdan çox asılıdır. Bəzi dövlət universitetlərində haqq aşağı və ya yoxdur, özəl və nüfuzlu universitetlərdə isə xeyli yüksəkdir. Magistr proqramı bir il, yoxsa iki il çəkir, bu da ümumi məbləği iki dəfə dəyişir. Müraciət etdiyiniz proqramın rəsmi səhifəsində hər tədris ili üçün qiyməti yoxlayın, bəzi universitetlər xarici tələbələr üçün ayrıca tarif tətbiq edir.

2. Yaşayış xərcləri

Ev, qida, nəqliyyat, rabitə, kitab və şəxsi xərcləri əhatə edir. Ən böyük hissəni, adətən, kirayə təşkil edir. Dövlət Proqramı hər ölkə üçün aylıq norma təyin edir ki, bu rəqəmlər real büdcəni təxmin etmək üçün yaxşı bələdçidir: məsələn, Böyük Britaniya üçün £1 300 (London £1 500), ABŞ üçün $1 800, Almaniya üçün €1 500, Polşa və Macarıstan üçün €1 000, Türkiyə üçün $1 300. Ölkələrin tam müqayisəsi üçün ölkə seçimi yazımıza baxın.

3. Viza, sığorta və rüsumlar

• Müraciət haqqı (universitetə və ya platformaya).
• Viza və ya yaşayış icazəsi haqqı.
• Tibbi sığorta (bəzi ölkələrdə məcburidir və viza ilə birlikdə ödənilir).
• Sənədlərin tərcüməsi, notarial təsdiqi və apostil.
• İngilis dili imtahanı (IELTS, TOEFL və s.) haqqı.

4. Səyahət və ilkin xərclər

Gediş-gəliş bileti, ilk ayın yaşayış depoziti, yataqxana və ya mənzil təminatı, ilkin məişət əşyaları. Bəzi ölkələrdə kirayə mənzil üçün depozit bir neçə aylıq kirayəyə bərabər ola bilər.

Büdcəni necə hesablamalı? Sadə formul

Ümumi büdcə = təhsil haqqı (bütün illər) + aylıq xərc × ay sayı + viza və sığorta + səyahət + ilkin xərclər + 10–15% ehtiyat.

Məsələn, 12 aylıq magistr üçün aylıq xərci 12-yə vurun və qalan bəndləri üzərinə əlavə edin. Hər bəndi ayrı sətirdə cədvəldə yazın ki, haradan qənaət mümkün olduğunu görəsiniz.

Xərcləri azaltmağın yolları

• Təqaüd və qrant proqramlarına müraciət edin: magistr təqaüdləri siyahısı, Dövlət Proqramı.
• Universitet yataqxanasını və ya paylaşılan mənzili seçin.
• Təhsil haqqının aşağı olduğu ölkələri və ya daha az tələb olunan şəhərləri nəzərdən keçirin.
• Yarımştat iş imkanlarını yoxlayın. Bu qaydalar ölkədən və viza növündən asılıdır, əvvəlcədən rəsmi mənbədən öyrənin.
• Müraciət haqqı olmayan universitetləri də siyahıya daxil edin.

Tez-tez verilən suallar

Büdcəni nə vaxt hazırlamaq lazımdır?

Müraciətdən əvvəl, ən yaxşısı, ölkə və universitet seçimi mərhələsində. Çünki viza üçün çox vaxt maliyyə imkanını göstərən sənəd tələb olunur.

Hesabda nə qədər pul göstərməliyəm?

Viza üçün tələb olunan məbləğ ölkədən asılıdır və dəyişir. Ölkənin rəsmi immiqrasiya saytında cari tələbi yoxlayın.

Valyuta riskini necə nəzərə almalı?

Valyuta kursu dəyişə bilər, ona görə büdcədə ehtiyat saxlayın və böyük ödənişləri planlı şəkildə edin.

Kömək lazımdırsa

EDDE Global büdcəniz və ixtisasınıza uyğun ölkə və universitet seçməyə kömək edir. Pulsuz konsultasiyaya yazılın.

Qeyd: yaşayış normaları dp.edu.az-dakı açıq məlumatlara əsaslanır və dəyişə bilər. EDDE Global müstəqil təhsil şirkətidir.