Türkiyədə YÖS-süz qəbul
Qısa cavab: Bəli, Türkiyədə YÖS-süz qəbul mümkündür, amma yol universitetin növündən asılıdır. Dövlət universitetləri əcnəbi kvotasında TR-YÖS-ün yerinə DİM (TQDK) balını, SAT, IB, A Level, Abitur kimi nəticələri də qəbul edir: məsələn, Ankara Universiteti 2026/27 üçün bir çox proqramda DİM-dən 700 üzərindən 400 bal istəyir. Özəl universitetlərin bir qismi isə yalnız attestatla qəbul edir. Tibb, stomatologiya və bəzi mühəndislik ixtisaslarında isə dövlət universiteti yenə TR-YÖS tələb edə bilər.
“YÖS-süz” ifadəsi bir neçə fərqli marşrutu əhatə edir və onları qarışdırmaq səhv qərara aparır. Bu səhifədə əcnəbi kvotasına kimin düşdüyünü, imtahan ekvivalentlərini, dövlət universitetlərindən iki real nümunəni, özəl universitetlərdə attestatla qəbulu və Türkiye Bursları proqramını ayrı-ayrılıqda izah edirik.
Əcnəbi kvotası ilə kim müraciət edə bilər?
Ankara Universitetinin 2026/27 elanı meyarların YÖK-ün beynəlxalq tələbə qəbulu prinsiplərindən götürüldüyünü bildirir. Bu prinsiplərə görə əcnəbi kvotası ilə aşağıdakılar müraciət edə bilər:
- Xarici vətəndaşlar (Türkiyədəki orta məktəbi bitirənlər istisnadır, MOBİS-də qeydiyyatlı beynəlxalq və səfirlik məktəbləri istisna olmaqla);
- Mavi kart sahibi olan keçmiş Türkiyə vətəndaşları;
- Türkiyə vətəndaşlığını sonradan almış və ya ikili vətəndaşlığı olan, lakin Türkiyə və ya KKTC-də məktəb bitirməmiş şəxslər;
- Orta təhsilin hamısını xaricdə (KKTC xaric) almış Türkiyə vətəndaşları.
Azərbaycan attestatı ilə Azərbaycanda məktəb bitirmiş Azərbaycan vətəndaşı birinci qrupa daxildir. Tibb, stomatologiya, hüquq, əczaçılıq və müəllimlik proqramlarında Ankara Universiteti kvotanın 10%-ni Mavi kart sahibləri, xaricdə oxumuş Türkiyə vətəndaşları və ikili vətəndaşlar üçün ayırır.
YÖS-ün yerinə nə qəbul olunur?
Dövlət universitetləri TR-YÖS ilə yanaşı onun ekvivalentlərini də qəbul edir: IB diplomu, Almaniya Abituru, Azərbaycanda DİM-in (TQDK) qəbul imtahanı, GCE A Level, SAT və s. Hər müraciətdə yalnız bir imtahan nəticəsindən istifadə edilir, imtahan nəticəsi isə imtahan tarixindən 2 il etibarlıdır. DİM balını qəbul edən universitetlərin vahid rəsmi siyahısı yoxdur: hansı balın, hansı minimumla qəbul edildiyini hər universitetin öz elanı müəyyən edir.
Nümunə 1: Ankara Universiteti 2026/27
| İmtahan / sənəd | Minimum (“digər proqramlar” üçün) |
|---|---|
| DİM / TQDK (Azərbaycan) | 700 üzərindən 400 (proqramla bağlı qrupda) |
| TR-YÖS | 200 |
| SAT | ümumi 1100, riyaziyyat 650 |
| IB diplomu | 30 |
| GCE A Level | 320 bal |
| Almaniya Abituru | 4 (qiymət) |
| Attestat orta qiyməti | 100 üzərindən 80 — imtahanla yerləşdirmədən sonra boş qalan yerlər üçün |
Mənbə: isoidb.ankara.edu.tr, keçərli imtahanlar və ballar 2026; isoidb.ankara.edu.tr, 2026/27 elanı — yoxlanma: 11/2026.
Bu minimumlar “digər proqramlar” üçündür. Tibb, stomatologiya, kompüter, elektrik-elektronika, süni intellekt və proqram mühəndisliyi, əczaçılıq, hüquq, tibb bacısı işi kimi proqramlar sənəddə yalnız TR-YÖS minimumu ilə verilir; məsələn tibb və stomatologiya üçün TR-YÖS-dən ən azı 440 bal. Yəni bu ixtisaslara DİM balı ilə müraciət etmək mümkün deyil.
2026/27-nin birinci turunda müraciət 22 may 2026, saat 09:30-dan 26 iyun 2026, saat 17:00-a qədər qəbul olunub; müraciət haqqı tutulmayıb və hər ölkədən olan tələbələr üçün 10% kvota qaydası tətbiq edilib. Əlavə tur barədə məlumat universitetin saytında ayrıca elan olunur — rəsmi saytda yoxlayın. Təhsil haqqı isə elana görə Prezident qərarından sonra müəyyən ediləcəkdi.
Nümunə 2: ODTÜ (METU)
| İmtahan | Minimum |
|---|---|
| Azərbaycanın universitetə qəbul imtahanı | 700 üzərindən 625 (proqramla bağlı qrupda) |
| SAT | 1200; mühəndislik, memarlıq və elm proqramlarında riyaziyyat 700 |
| ACT | 36 üzərindən 27 |
| IB | 33 (müvafiq HL fənni ilə) |
| A Level | 3 fəndən ABB |
| AP | 4 fəndən 4 qiyməti |
| TR-YÖS | ən yüksək 5-ci persentil |
Mənbə: iso.metu.edu.tr, qəbul tələbləri sənədi (5 yanvar 2024) — yoxlanma: 11/2026.
Rəsmi sənəd 2024 tarixlidir, lakin ODTÜ-nün 2026 saytında hələ də keçid kimi verilir — yeniləməni yoxlayın. ODTÜ ayrıca vurğulayır ki, minimumu ödəmək qəbula zəmanət vermir. 2026/27 bakalavr müraciət dövrü artıq bağlanıb, nəticələr 15 avqust 2026-ya qədər elan edilib (iso.metu.edu.tr). Göründüyü kimi, eyni DİM balı Ankara üçün kifayət edib ODTÜ üçün az ola bilər.
Özəl universitetlərdə attestatla qəbul
Özəl (vəqf) universitetlərinin çoxu imtahan nəticəsi əvəzinə attestatın orta qiymətinə baxır. Məsələn, Bahçeşehir Universitetinin Azərbaycan səhifəsində bakalavr üçün yalnız 5 ballıq şkala üzrə ən azı 3 orta qiymət göstərilir: Bahçeşehir University təhsil. Bu yolun üstünlüyü sürətdir, mənfi tərəfi isə təhsil haqqının dövlət universitetlərindən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olmasıdır.
YÖS-ə girmək qərarına gəlsəniz
| 2026 TR-YÖS/2 | Məlumat |
|---|---|
| Müraciət | 9 iyul – 3 avqust 2026, tryos.osym.gov.tr |
| İmtahan günü | 11 oktyabr 2026 |
| İmtahan haqqı (Azərbaycan daxil olan qrup) | 3 700 TL |
| Testlər | Sayısal Yetenek (40 sual) və Temel Matematik |
Mənbə: dokuman.osym.gov.tr, 2026 TR-YÖS/2 kılavuzu — yoxlanma: 11/2026.
Temel Matematik testindəki sual sayını rəsmi kılavuzdan dəqiq oxuya bilmədik, ona görə burada vermirik — ÖSYM-in rəsmi saytında yoxlayın. Növbəti sessiyaların tarixləri də ÖSYM tərəfindən elan olunur. Digər ölkə qrupları üçün imtahan haqqı daha aşağıdır (1 650 TL və 1 150 TL).
Türkiye Bursları: imtahansız, amma müsabiqəli
Dövlətin təqaüd proqramı da YÖS tələb etmir: müraciət onlayn edilir, seçim akademik göstəricilər və müsahibə ilə aparılır. 2026-cı ildə proqrama təxminən 200 000 müraciət daxil olub, bu da rekorddur (müqayisə üçün 2012-ci ildə təxminən 10 000 idi).
| Göstərici | Bakalavr | Magistr | Doktorantura |
|---|---|---|---|
| Yaş həddi | 21 yaşdan aşağı | 30 yaşdan aşağı | 35 yaşdan aşağı |
| Minimum akademik nəticə | 70% | 75% | 75% |
| Aylıq təqaüd | 6 500 TL | 9 500 TL | 13 000 TL |
Mənbə: turkiyeburslari.gov.tr, proqramlar; turkiyeburslari.gov.tr, tam proqramlar; dkp.ytb.gov.tr — yoxlanma: 11/2026.
Tibb, stomatologiya və əczaçılıq üçün minimum nəticə 90%-dir. Təqaüd universitetə yerləşdirməni, təhsil haqqını, bir illik türk dili kursunu, yataqxananı, tibbi sığortanı və təhsilin əvvəlində və sonunda bir dəfəlik aviabileti əhatə edir. Əvvəlki dövrdə (2026) müraciət 10 yanvar – 20 fevral 2026 tarixlərində qəbul olunub; 2027 təqvimi hələ rəsmi elan edilməyib, ona görə rəsmi təqvimdə yoxlayın. Digər imkanlar: bakalavr üçün təqaüdlər.
Praktiki qeydlər
- DİM balı ilə müraciət edəcəksinizsə, sənəddə “proqramla bağlı qrup” şərtinə baxın: bal ixtisasın sahəsinə uyğun qrup üzrə hesablanır.
- Bir müraciətdə iki imtahanın nəticəsini birləşdirmək olmur — ən güclü nəticənizi seçin.
- Minimum bal yalnız müraciət hüququ verir; yerləşdirmə rəqabətə görə aparılır.
- Dövlət universitetində tibb və ya mühəndislik hədəfləyirsinizsə, YÖS-süz yolun bağlı ola biləcəyini nəzərə alıb plan B kimi özəl universitet seçin.
- Dövlət universitetlərinin siyahısı və ümumi xüsusiyyətləri: Türkiyədəki dövlət universitetləri.
Tez-tez verilən suallar
DİM balı ilə Türkiyənin hansı universitetlərinə qəbul olmaq olar?
Ümumi rəsmi siyahı yoxdur. DİM (TQDK) nəticəsini qəbul edib-etməməyi və minimum balı hər universitet öz illik elanında müəyyən edir, ona görə seçdiyiniz universitetin cari elanını oxuyun.
Ankara Universitetinə DİM balı ilə tibbə qəbul olmaq olarmı?
2026/27 sənədinə görə xeyr: tibb və stomatologiya yalnız TR-YÖS minimumu ilə verilib (ən azı 440). DİM balı “digər proqramlar” üçün qəbul olunur.
DİM nəticəsi neçə il etibarlıdır?
Ankara Universitetinin sənədinə görə imtahan nəticələri imtahan tarixindən 2 il etibarlıdır; ODTÜ də TR-YÖS, SAT və TQDK nəticələri üçün eyni müddəti göstərir.
YÖS imtahanı nə qədərdir?
2026 TR-YÖS/2 üçün Azərbaycanın daxil olduğu qrupda imtahan haqqı 3 700 TL idi; növbəti sessiyanın haqqını ÖSYM-in kılavuzunda yoxlayın.
Özəl universitetə imtahansız qəbul real seçimdirmi?
Bəli, bir çox özəl universitet attestatla qəbul edir, amma ödənişli təhsil deməkdir və dil tələbləri ayrıca qalır. Qiymət müqayisəsi: Türkiyədə özəl universitetlər.
Türkiye Bursları-na 2027 üçün nə vaxt müraciət etmək olar?
2027 tarixləri hələ elan olunmayıb. Əvvəlki dövrdə müraciət 10 yanvar – 20 fevral arasında idi, müsahibələr aprel–iyun aylarında keçirilmiş, nəticələr avqustun əvvəlində açıqlanmışdı.
Birlikdə planlayaq
DİM balınızın, attestatınızın və ya beynəlxalq imtahan nəticənizin hansı Türkiyə universitetinə uyğun gəldiyini birlikdə yoxlayaq. Pulsuz konsultasiyaya yazılın.