Müəllif: Miryusif Cavadzadə · yenilənib: 13.11.2026

Qısa cavab: Bəzi universitetlər IELTS və ya TOEFL əvəzinə öz ingilis dili imtahanını qəbul edir. Nümunələr: İstinye Universitetinin ISTEP-IS imtahanı (100 baldan 65 toplayan hazırlıq ilindən azad olur), Bilkent-in PAE imtahanı, GISMA-nın ödənişsiz testi və Mançester Universitetinin pre-sessional kursu (IELTS-siz daxili qiymətləndirmə). İmtahandan keçməyən tələbə adətən ingilis dili hazırlıq ilinə yazılır.

“Universitet daxili ingilis sertifikatı” dedikdə universitetin özünün keçirdiyi dil imtahanı və ya kursu nəzərdə tutulur. Bu yol IELTS-ə hazırlaşmağa vaxtı olmayan və ya nəticəsi tələb olunan baldan bir az aşağı olan tələbələr üçün faydalıdır. Amma hər universitet bu imkanı vermir və şərtlər çox fərqlidir. Aşağıda rəsmi saytlardan yoxlanılmış nümunələr var.

Nümunələr: universitetlərin öz dil imtahanları

Universitet	İmtahan / yol	Necə işləyir
İstinye Universiteti (İstanbul)	ISTEP-IS	1-ci mərhələ: onlayn Cambridge yerləşdirmə testi (oxu, dinləmə, qrammatika, lüğət; davam etmək üçün 50-dən 35). 2-ci mərhələ: esse (25 bal) və cütlükdə danışıq (25 bal). Ümumi 65/100 (B2) — hazırlıq məktəbindən azadolma (istinye.edu.tr)
Bilkent Universiteti (Ankara)	PAE — Proficiency in Academic English	IELTS 6.5 (hər bölmə 5.5) və ya TOEFL iBT 87 olmayan tələbələr gəldikdən sonra iki mərhələli imtahan verir; keçməyənlər hazırlıq proqramına (adətən 1 il, ən çox 2 il) yazılır (bilkent.edu.tr)
GISMA (Almaniya)	Ödənişsiz daxili ingilis testi	IELTS 6.0-a (B2) alternativ kimi təklif olunur (gisma.com)
Mançester Universiteti (Britaniya)	Pre-sessional English	Qəbul məktubu olanlar üçün 2–10 həftəlik kurslar; qiymətləndirmə daxilidir — “IELTS imtahanı verməyəcəksiniz” (manchester.ac.uk)
Constructor University (Almaniya)	English Foundation Year	Ayrıca daxili imtahan tapılmadı; A2 səviyyəsindən başlayan 1 illik hazırlıq proqramı bakalavra keçidə hazırlayır (constructor.university)

Mənbə: universitetlərin rəsmi saytları (cədvəldə linklənib) — yoxlanma: 11/2026.

Üç əsas model

1. Gəldikdən sonra imtahan (Türkiyə modeli)

Türkiyənin ingilisdilli universitetlərinin çoxunda xarici tələbə gəldikdən sonra universitetin öz imtahanını verir. Keçənlər birbaşa bakalavra başlayır, keçməyənlər bir illik ingilis dili hazırlıq məktəbinə yazılır. İstinye-nin ISTEP-IS imtahanında, məsələn, hazırlıq proqramına yazılan tələbə imtahanı təkrar verə bilmir — hazırlıq ilini bitirməlidir. Bu model attestatla qəbul olan, amma IELTS-i olmayan tələbələr üçün əlverişlidir, çünki qəbul dil sertifikatından asılı olmur.

2. Müraciət zamanı onlayn test (özəl universitet modeli)

Bəzi özəl universitetlər, məsələn GISMA, müraciət mərhələsində öz onlayn testini ödənişsiz təklif edir. Bu, IELTS üçün imtahan haqqı və vaxt sərf etmədən dil səviyyəsini sübut etməyə imkan verir. Amma diqqət: bu nəticə yalnız həmin universitet üçün etibarlıdır, başqa yerə müraciətdə istifadə olunmur.

3. Pre-sessional kurs (Britaniya modeli)

Britaniya universitetləri tələb olunan IELTS balına bir az çatmayan namizədlərə şərti qəbul verib, təhsildən əvvəl bir neçə həftəlik pre-sessional ingilis kursu təklif edir. Kurs uğurla bitirildikdə universitet dil tələbini ödənilmiş sayır. Ətraflı: pre-sessional ingilis dili kursu.

Daxili imtahanın üstünlükləri və riskləri

• Üstünlük: IELTS haqqına və gözləmə vaxtına qənaət; qəbul dil sertifikatı olmadan mümkün olur.
• Risk: imtahandan keçməsəniz hazırlıq ili təhsil müddətini və xərcini artırır.
• Məhdudiyyət: nəticə başqa universitetdə və viza prosesində (məsələn, Britaniyada) qəbul olunmaya bilər.
• Dövlət Proqramı: DP C1 səviyyəli beynəlxalq sertifikat tələb edir; universitetin daxili testi bu şərti əvəz etmir: DP üçün dil sertifikatı.

Necə qərar verməli?

Əgər bir neçə ölkəyə və ya Dövlət Proqramına müraciət etmək istəyirsinizsə, beynəlxalq sertifikat (IELTS, TOEFL, Duolingo, PTE) daha universal seçimdir: dil sertifikatı ilə təhsil. Yalnız bir universiteti hədəfləyirsinizsə və o daxili test təklif edirsə, bu yol vaxt və pula qənaət edə bilər. Hazırlıq üçün EDDE Academy: IELTS kursları.

IELTS, yoxsa universitetin öz imtahanı? Müqayisə

Meyar	IELTS (beynəlxalq sertifikat)	Universitetin daxili imtahanı
Qiymət	Bakıda IELTS Academic 575 AZN (ielts.org)	Çox vaxt ödənişsiz (məs. GISMA) və ya qəbula daxil
Nəticə müddəti	Kompüterdə 1–5 gün (ielts.org)	Universitetdən asılı
Keçərlilik	Bir çox ölkə və universitetdə	Yalnız həmin universitetdə
Viza və Dövlət Proqramı	Adətən qəbul olunur	Adətən qəbul olunmur
Keçməsəniz	Yenidən imtahan verirsiniz	Hazırlıq ilinə yazılırsınız

Hazırlıq ili: nəyi bilmək lazımdır?

Daxili imtahandan keçməyən tələbə üçün hazırlıq ili təhsilin uzanması deməkdir: bakalavr dörd illikdirsə, faktiki olaraq beş il oxuyursunuz. Hazırlıq proqramının haqqı və yaşayış xərcləri də ayrıca hesablanmalıdır. Bilkent-də hazırlıq normalda 1 il, ən çox 2 il çəkir. Ona görə daxili imtahana güvənməzdən əvvəl səviyyənizi real qiymətləndirin və imkan varsa gəlməzdən əvvəl dil hazırlığı keçin.

Türkiyədə təhsil və daxili imtahan

Türkiyə universitetlərinin çoxu Azərbaycan attestatı ilə qəbul edir və ingilisdilli proqramlar üçün öz imtahanını keçirir. Bu, Türkiyəni IELTS-i olmayan tələbələr üçün əlçatan edir, amma hazırlıq ili riskini nəzərə almaq lazımdır. Türkiyədə təhsil barədə: Türkiyədə təhsil; İstinye nümunəsi: İstinye University.

Qısa yekun: daxili imtahan vaxt və pula qənaət edə bilər, amma yalnız bir universitet üçün işləyir. Bir neçə ölkəyə və ya Dövlət Proqramına müraciət planlaşdırırsınızsa, beynəlxalq sertifikata hazırlaşmaq daha etibarlı yoldur.

Tez-tez verilən suallar

Daxili imtahanı neçə dəfə vermək olar?

Universitetdən asılıdır; məsələn İstinye-də hazırlıq proqramına yazılan tələbə ISTEP-IS-i təkrar verə bilmir.

Daxili imtahana necə hazırlaşmalı?

Formatı universitetin saytından öyrənin; məsələn ISTEP-IS oxu, dinləmə, qrammatika, lüğət, esse və danışıq hissələrindən ibarətdir — bu, IELTS hazırlığına çox yaxındır.

Universitetin öz ingilis imtahanı IELTS-i əvəz edirmi?

Yalnız həmin universitetə qəbul üçün; başqa universitetlər və viza orqanları bu nəticəni adətən qəbul etmir.

İstinye-nin ISTEP-IS imtahanından keçmək üçün neçə bal lazımdır?

Ümumi 100 baldan 65 (B2); birinci mərhələdə davam etmək üçün 50-dən 35 tələb olunur.

İmtahandan keçməsəm nə olur?

Adətən bir illik ingilis dili hazırlıq proqramına yazılırsınız; Bilkent-də hazırlıq normalda 1 il, ən çox 2 ildir.

Daxili testlər ödənişlidirmi?

Universitetdən asılıdır; məsələn GISMA öz testini ödənişsiz təklif edir.

Dövlət Proqramı üçün universitetin daxili testi keçərlidirmi?

Xeyr, Dövlət Proqramı C1 səviyyəli beynəlxalq dil sertifikatı tələb edir.

Müraciəti birlikdə hazırlayaq

Hansı universitetin daxili imtahan və ya hazırlıq ili təklif etdiyini sizin üçün birlikdə yoxlayaq. Pulsuz konsultasiyaya yazılın.