İxtisas necə seçilir? 5 addımlı bələdçi

Qısa cavab: İxtisas seçərkən üç sualın kəsişməsinə baxın: nəyi edə bilirəm (bacarıq), nəyi etməkdən zövq alıram (maraq) və bazar nəyə ehtiyac duyur (perspektiv). Yalnız məşhur və ya yüksək maaşlı sahəyə əsaslanan seçim sonradan peşmanlıq gətirə bilər. Maraqlarınızı və güclü tərəflərinizi öyrənmək üçün şəxsiyyət və maraq testlərindən başlamaq faydalıdır.

1. Maraqlarınızı müəyyənləşdirin

Boş vaxtınızda nə ilə məşğul olursunuz? Hansı fənlər və ya layihələr sizi cəlb edir? Hansı işi saatlarla yorulmadan edə bilərsiniz? Maraqlar uzunmüddətli motivasiyanın əsasıdır. Bu məqsədlə Holland (RIASEC) modelinə əsaslanan testlər geniş istifadə olunur. EDDE-nin ixtisas seçimi testindən keçərək maraq tipinizi öyrənə bilərsiniz.

2. Güclü tərəflərinizi qiymətləndirin

Qiymətləriniz, olimpiada nəticələriniz, layihələriniz və dostlarınızın sizdən kömək istədiyi sahələr işarədir. Əlavə olaraq: riyaziyyatda güclüsünüzsə mühəndislik, iqtisadiyyat, data elmi; ünsiyyətdə güclüsünüzsə marketinq, hüquq, beynəlxalq münasibətlər; yaradıcılıqda güclüsünüzsə dizayn, memarlıq, media sahələri düşünülə bilər.

3. Perspektivləri araşdırın

• Bu sahədə iş elanlarına baxın, hansı bacarıqlar tələb olunur.
• LinkedIn-də həmin ixtisasın məzunlarının hara getdiyinə baxın.
• Sahə üzrə mütəxəssislərlə söhbət edin.
• Maaş yalnız bir amildir, iş şəraiti və inkişaf imkanlarını da nəzərə alın.

4. Proqramı yoxlayın

Eyni adlı ixtisasın müxtəlif universitetlərdə məzmunu fərqli ola bilər. Kurikulumu, seçmə fənləri, təcrübə imkanını və tədris dilini oxuyun. Sizi maraqlandıran modulların olub-olmadığına baxın.

5. Dəyişmə imkanını nəzərə alın

Bəzi ölkələrdə ilk il ümumi fənlər keçilir və ixtisası sonra dəqiqləşdirmək olur, bəzilərində isə qəbul zamanı seçilir və sonradan dəyişmək çətindir. Müraciətdən əvvəl universitetin qaydalarını yoxlayın.

İxtisas seçimində tipik səhvlər

• Valideyn və ya dostların təsiri ilə, öz marağınızı nəzərə almadan seçim etmək.
• Yalnız maaşa əsaslanmaq.
• Ixtisasın adına baxıb məzmununu öyrənməmək.
• Seçimi son günə saxlamaq və tələsik müraciət etmək.
• Gələcəkdə sahənin dəyişəcəyini nəzərə almamaq (avtomatlaşdırma, süni intellekt və s.).

Bakalavr, magistr və ixtisas

Bakalavrda ixtisasın geniş seçimi, magistrda isə daha dar ixtisaslaşmaq adətdir. Bakalavrınızdan fərqli sahədə magistr oxumaq mümkündür, amma bəzi proqramlar əlavə hazırlıq kursu və ya təcrübə tələb edir.

Tez-tez verilən suallar

Ixtisas seçimi testi dəqiq nəticə verirmi?

Test qərar vermir, istiqamət göstərir. Nəticəni öz bacarıq və maraqlarınızla birlikdə, ideal olaraq məsləhətçi ilə müzakirə edin.

Bir neçə ixtisas arasında tərəddüd edirəm.

Hər birinin kurikulumunu müqayisə edin, mümkünsə kurs və ya təcrübə ilə sınayın. Bəzi universitetlərdə ikili ixtisas (double major) imkanı var.

Valideynlərim fərqli sahəni istəyir.

Onlara araşdırdığınız faktları, iş bazarı məlumatlarını və planınızı göstərin. Məsləhətçi ilə birgə görüş də kömək edə bilər.

Kömək lazımdırsa

İxtisas seçimi testindən keçin, nəticəni pulsuz konsultasiyada müzakirə edin. Əlaqəli yazı: universitet reytinqləri.