Xarici diplomun Azərbaycanda tanınması 2026: TKTA, sənədlər, haqq və müddət

Qısa cavab: Xaricdə alınmış bakalavr və magistr diplomları Azərbaycanda Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi (TKTA) tərəfindən tanınır. Müraciət yalnız onlayn — apply.enic.edu.az portalında verilir, xidmət haqqı 250 manatdır, qərar ən çox 3 ay ərzində çıxarılır. Diplom və transkript apostilli olmalı, təhsil müddətinin yarısı tədris ölkəsində keçməlidir.

Nostrifikasiya (xarici diplomun tanınması) çox vaxt diplom alınandan sonra yada düşür, halbuki tanınmanın taleyi universitet və proqram seçilən gün həll olunur. Aşağıda 2026-cı ildə qüvvədə olan qaydaları rəsmi mənbələrə əsasən sadə dildə izah edirik.

Tanınma 2026: əsas rəqəmlər

Göstərici	Rəsmi məlumat
Səlahiyyətli qurum	Təhsildə Keyfiyyət Təminatı Agentliyi (TKTA)
Hansı sənədlər tanınır	Tam orta, orta ixtisas, bakalavr və magistr kvalifikasiyaları
Müraciət yolu	Yalnız elektron: apply.enic.edu.az (e-poçt, poçt və şəxsən qəbul edilmir)
Xidmət haqqı	250 AZN (sənəd qəbulu və ekspertiza); dublikat şəhadətnamə — 20 AZN
Müddət	Tam sənəd təqdim olunandan ən çox 3 ay; çatışmazlıq 10 gün ərzində bildirilir
Nəticə	Elektron imzalı tanınma şəhadətnaməsi, TKTA bazasında yoxlanılır

Mənbə: tkta.edu.az — Kvalifikasiyaların tanınması; NK qərarı № 34 (03.02.2023), bəndlər 3.1 və 3.5; haqq Nazirlər Kabinetinin 24.12.2020 tarixli 507 nömrəli qərarına əsasən — yoxlanma: 11/2026.

Kimə və nə vaxt lazımdır

Tanınma şəhadətnaməsi xarici diplomun Azərbaycan təhsil sistemində hansı səviyyəyə uyğun olduğunu rəsmi təsdiq edir. Praktikada o, dövlət qulluğuna və dövlət müəssisələrinə işə qəbulda, Azərbaycanda magistratura və ya doktoranturaya daxil olarkən, həmçinin müəllimlik, mühəndislik və hüquq kimi tənzimlənən peşələrdə soruşulur. Özəl şirkətlərin çoxu şəhadətnamə istəməsə də, karyera dəyişəndə sənədin lazım olacağı ehtimalı yüksəkdir.

Lazım olan sənədlər (magistr diplomu üçün)

1. Diplomun əsli və onun apostili (və ya konsul leqallaşdırması).
2. Transkriptin (qiymət cədvəlinin) əsli və apostili.
3. Notarial təsdiqli Azərbaycan dilinə tərcümə — rus, ingilis və türk dillərindəki sənədlər üçün tələb olunmur.
4. Təhsil formasını göstərən sənəd (əyani / onlayn / qarışıq).
5. Bakalavr diplomu; o da xaricdədirsə, əvvəlcə onun tanınması tələb olunur.

Sənədlər verildiyi ölkədə, müraciətdən əvvəl leqallaşdırılmalıdır (Qaydaların 2.6-cı bəndi). Böyük Britaniya və Azərbaycan Apostil Konvensiyasının iştirakçılarıdır; Britaniyada diplom əvvəlcə solisitor və ya notarius tərəfindən təsdiqlənir, sonra Legalisation Office apostil qoyur: kağız apostil 45 £, elektron apostil 35 £.

Mənbə: tkta.edu.az; HCCH — Apostil Konvensiyası iştirakçıları; gov.uk — Get your document legalised — yoxlanma: 11/2026.

Qaydaların əsas şərtləri: harada imtina riski yaranır

• Akkreditasiya və lisenziya (4.1.1): diplomu verən müəssisə öz ölkəsinin səlahiyyətli orqanı tərəfindən akkreditə olunmalı və dövlət lisenziyasına malik olmalıdır. Necə yoxlamağı akkreditasiya yazımızda izah etmişik.
• Tədris ölkəsində olmaq (4.1.4): orta ixtisas, bakalavr və magistr səviyyəsində tələbə hər il üçün nəzərdə tutulan müddətin yarısından azını həmin ölkədən kənarda keçirməməlidir.
• Ənənəvi tədris (4.1.5): proqramın üçdə ikisi və daha çoxu auditoriya əsaslı, ənənəvi formal təhsil şəklində keçməlidir.
• İmtina əsasları (3.10): ümumi tələblərə uyğunsuzluq, proqramda əsaslı fərq, peşə tanınması tələb olunan ixtisaslarda isə test imtahanından keçməmək.
• Peşə tanınması: Qaydaların əlavəsində müəllimlik, mühəndislik, hüquqşünaslıq, baytarlıq və digər ixtisaslar sadalanır; bu sahələrdə DİM-in test imtahanı tələb olunur.

Bu şərtlər xüsusilə onlayn və qısamüddətli formatlar üçün vacibdir. Evdən, tam onlayn oxunan proqramın bu iki bəndə cavab verməsi çətindir — nümunə üçün University of Law onlayn magistri haqqında yazımıza baxın. Bolonya sistemindəki 3 illik bakalavrın necə qiymətləndirildiyini isə Bolonya sistemi yazısında oxuya bilərsiniz.

Addım-addım müraciət

1. Diplom, transkript və digər sənədlərin apostilini verildiyi ölkədə edin.
2. Lazım olan tərcümələri notarial təsdiqlə hazırlayın.
3. apply.enic.edu.az portalında qeydiyyatdan keçib müraciət formasını doldurun, sənədləri yükləyin.
4. 250 AZN xidmət haqqını ödəyin.
5. 10 gün ərzində çatışmazlıq bildirişi gəlib-gəlmədiyini izləyin; sonra qərarı gözləyin (ən çox 3 ay).
6. Müsbət nəticədə elektron şəhadətnaməni yükləyin.

Efirdə: xarici diplomların tanınması

İctimai TV-nin "Sabaha saxlamayaq" verilişində (05.04.2023) TKTA-nın Kvalifikasiyaların tanınması departamentinin direktoru Aysel Kərimli və Miryusif Cavadzadə xarici diplomların tanınmasında yaranan çətinlikləri müzakirə ediblər. Mövzu Miryusif Cavadzadənin Fins.az-a müsahibəsində (2023) də yer alıb.

Ən çox rast gəldiyimiz səhvlər

• Apostili Azərbaycanda axtarmaq. Apostil sənədi verən ölkədə qoyulur. Diplomu alıb vətənə qayıtdıqdan sonra bu işi uzaqdan etmək çox vaxt aparır, ona görə məzun olduğunuz ölkədən çıxmazdan əvvəl həll edin.
• Transkripti unutmaq. Diplom tək kifayət deyil; fənlər və kreditlər transkriptdə görünür və ekspertiza məhz ona əsaslanır.
• Təhsil formasını sübut etməmək. Diplomda forma yazılmayıbsa, universitetdən əyani təhsil aldığınızı təsdiq edən məktub istəyin.
• Bakalavrı tanıtmadan magistri təqdim etmək. Hər iki dərəcə xaricdədirsə, ardıcıllıq vacibdir: əvvəl bakalavr, sonra magistr.
• Qərarı son günə saxlamaq. Dövlət işinə və ya Azərbaycanda magistraturaya müraciət tarixi yaxınlaşanda 3 aylıq müddət problem yarada bilər — müraciəti diplomu alan kimi edin.

Universitet seçərkən tanınmanı necə yoxlamaq olar

Qəbul olmamışdan əvvəl üç sualın cavabını yazılı alın: universitet öz ölkəsində akkreditə olunubmu, proqram əyani formadadırmı və təhsil müddətinin nə qədəri həmin ölkədə keçəcək. Filial kampuslarda (məsələn, Dubaydakı Britaniya universitetlərində) diplomu hansı qurumun verdiyini də soruşun — Dubayda təhsil yazımızda bu barədə ayrıca danışmışıq.

Tez-tez verilən suallar

Xarici diplomun tanınması nə qədər çəkir?

Qaydaların 3.1-ci bəndinə görə tam sənəd təqdim olunduqdan sonra ən çox 3 ay. Çatışmazlıq varsa, 10 gün ərzində bildirilir.

Tanınma neçəyədir?

TKTA-ya görə sənəd qəbulu və ekspertiza üçün 250 AZN; dublikat şəhadətnamə 20 AZN.

Sənədləri şəxsən təqdim etmək olarmı?

Xeyr. Müraciət yalnız apply.enic.edu.az elektron sistemi ilə qəbul edilir.

İngilis dilindəki diplomu tərcümə etmək lazımdırmı?

Xeyr. TKTA-ya görə rus, ingilis və türk dillərindəki sənədlər üçün notarial tərcümə tələb olunmur; digər dillər üçün lazımdır.

Onlayn diplom tanınırmı?

Qaydalar tədris ölkəsində fiziki iştirak (4.1.4) və ənənəvi tədris (4.1.5) tələb edir. Tamamilə onlayn proqramın tanınması çətindir; konkret hal üçün TKTA-dan yazılı soruşun.

Britaniya diplomu üçün apostil necə alınır?

Diplom əvvəlcə Britaniyada solisitor və ya notarius tərəfindən təsdiqlənir, sonra Legalisation Office apostil verir: kağız 45 £, elektron 35 £.

EDDE Global necə kömək edir

Universitet seçərkən proqramın akkreditasiyasını, formasını və tanınma risklərini birlikdə yoxlayırıq; rəsmi qərarı isə yalnız TKTA verir. Pulsuz konsultasiyaya yazılın.